هادي ميرميران
چند پله كوتاه بالا و پايين و مسير طرح و ماكت و پلاتهاي معماري، و بعد اتاقي در انتهاي راهرو كه دختر عشاير با چارقدي سرخ و با چشمهايي زنده اما غمگين، از ميان قاب نگاهت ميكند، اتاقي پاك و مختصر، ميز كار، خط كش، شابلن، مداد و انبوهي كتاب معماري و شعر، در گوشهاي ديگر تخت استراحت استاد.
روي ميز كار نقشهاي پهن است و جاي دستهايي مشغول به كار و سرانگشتاني توانا كه او را جزو برجستهترين معماران ايران كرد. اينجا اتاق كار و زندگي «هادي ميرميران» است.
به گفتهي خيليها او مارسل دوشان ايران است. تصاوير ماكتهاي ساختمانهاي اجرا شده و نشده، خود حاكي از اين مدعاست.
سالهاي 1345، 46 و 47، آن روزهايي كه مهندس هوشنگ سيحون رييس دانشكدهي هنرهاي زيباي دانشگاه تهران بود و به هر بهانهاي دانشجويان را جريمه و وادارشان ميكرد تا معماري ايران را بشناسند، دانشجويان را مجاب به رلوه - اندازهگيري و تهيه نقشه - از بناهاي معماري ميكرد؛ از قرهكليساي ماكو، كليساي جلفا گرفته تا ارگ عليشاه و ...؛
مسجد عاليقاپوي اصفهان نصيب ميرميران شد.
طرحهاي فانتزي، تخيلي و ايدههاي بلندپروازانهي او را سال پايينيهاي دانشكده بهخوبي به ياد دارند.
دانشجويي كه بيشترين مدال، نشان و جايزهي دانشكده را از آن خود ميكرد.
سال 1347 و پس از پايان تحصيل، فعاليت حرفهيياش را آغاز كرد و با تاسيس شركت ملي ذوب آهن ايران - اصفهان، 10 سال مسؤول كارگاه معماري و آتليهي طراحي معماري و شهرسازي اين شركت شد.
پس از انقلاب وزير مسكن و شهرسازي وقت - مهندس سراجالدين كازروني - از هادي ميرميران كمك گرفت و طرح جامع منطقه و شهر اصفهان را به او سپرد. او شهر جديد بهارستان را طراحي كرد.
ميدان كهنهي محل زندگي كلميان اصفهان، حوالي مسجد جامع بود، ميرميران طرحي جديد براي اين ميدان ارايه داد؛ ميگويند نقطه عطف اصفهان از آنجا بسته شده است.
ميرميران معتقد است: معماري كه امروز در كشور داريم، شايستهي مقام و منزلت تاريخي ما نيست. ما از گذشته در دو عرصهي شعر و معماري بسيار موفق بودهايم. در معماري جزو يكي از كشورهايي هستيم كه بزرگترين ميراث معماري و تاريخي را دارد. سه هزار سال معماري پيوسته داريم كه تمام اين سالها جزو بهترين نمونههاي معماري جهان بود؛ اما از اواخر دورهي قاجار تا امروز، بيشترين مصرفكنندهي معماري كشورهاي پيشرفته غربي شده و خود نتوانستيم سهم مهم و حتا كوچكي را در معماري معاصر جهان داشته باشيم.
او عوامل زيادي را دخيل دانسته و ميگويد: معماري برخلاف شعر، به امكانات مالي محتاج است. بايد كارفرما و صاحب كاري باشد كه يك كار معماري بهوجود آيد؛ در ده - پانزده سال اخير بارقههايي بهوجود آمده و وضعيت رو به بهبود است.
او تاكيد دارد: ميراث بزرگ معماري داريم و ضروري است به آن توجه كنيم. علاوه بر آن، بايد به دستاوردهاي معماري روز دنيا توجه داشته باشيم.
ميرميران در ديدار اعضاي بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) از كمرغبتي مردم نسبت به بافتهاي تاريخي ميگويد. به گمان او بافتهاي تاريخي ايران، امروز به محل اسكان اقشار كمدرآمد يا مهاجر تبديل شده است و خانوادهي اصيل شهري هم يا بهطور كامل از اين بافتها خارج شدهاند يا در حال خارج شدن هستند.
بنابراين بافتهاي تاريخي روز به روز به ضرر اقشار قديمي و باسابقهتر تغيير ميكند. همين امر رانده شدن بيشتر مردم را از اين بافتها موجب ميشود؛ در يك مقطع، بهاي لازم را به بافتهاي تاريخيمان نداده و كار نكرديم كه آنها را شايستهي زندگي امروز قرار دهيم. بايد تحولي انجام ميداديم كه بافتهاي تاريخي كشور بافتهاي مطلوبي باشد. درحاليكه بافتهاي تاريخي در همه جاي دنيا گرانترين مناطق است، اما مردم ما از اين بافتها فرارياند، چراكه كار لازم در بهروز و بههنگام كردن بافتهاي تاريخيمان انجام ندادهايم.
مسابقهي طراحي فرهنگستانهاي جمهوري اسلامي ايران در سال 1373 هنوز در خاطرهها جا دارد.
جايزهي نخست و مقام اول اين مسابقه به طراحي او - برج سهتايي بلندي كه دروازهي علم ميانهي آن جا داده شده بود ـ تعلق گرفت؛ اما هنوز هيچكس نميداند چرا طرح پنجم اجرا شد كه البته هنوز نيمهكاره مانده است.
از همان روزهايي كه ناراحتي در كليهاش پيدا شد، ديگر ميرميران بدون عصا يا ويلچر راه نرفته است، اما تا وقتي به اتاق ساده و كوچك او در گوشه ساختمان شركت پويا و پر رفت و آمدش نقش جهان - پارس نرفته باشي، باور نميكني كه روي ويلچر مينشيند و ساعاتي طولاني را روي تخت ميگذراند و چنين طرحهايي ميآفريند.
مديريت قاطع و حضور مستمر و با وسواسش در جلسات كه اين روزها در اتاق خودش تشكيل ميشود، حاكي از اين امر است.
خودش ميگويد: آرزوي هر طراحي است كه كاري كه ميكند ساخته شود، اما متاسفانه در كشور، خيلي كارهاي خوب روي كاغذ مانده است.
از حدود 15 سال پيش مسابقات معماري آغاز شده، امر پسنديدهاي است كه كارهاي خوب با مسابقه انتخاب شوند؛ اما متاسفانه غالبا به نتايج آن وفادار نميماندند.
ميرميران اكنون مشاور مادر شهر بم است؛ طرح توسعه شاهچراغ روي ميز كارش پهن است و بازسازي محوطه ارگ كريمخاني شيراز را در دست كار دارد.
فانتزيهاي جوان پوياي دهه 40، اكنون اجرايي، ساده، بيپيرايه و موفقتر از پيش است. ساختمان كانون وكلاي دادگستري مركز، با اجراي نماي مسعود عربشاهي حكايت از آن دارد.
مدرس دانشگاههاي علم و صنعت، هنر معماري تهران، همدان و شيراز، از تاليف و ترجمهي كتابهاي معماري گلايه دارد.
او ميگويد: يكي از نقايصمان در ترجمهي آثار معماري است. به آن تعداد كه جامعه نياز دارد ترجمهاي صورت نگرفته است؛ اين نقيصه ناآشنايي دانشجويان و معماران را با مسائل روز و مهم دنيا در پي دارد.
بايد توجه داشته باشيم كه اگر از معماري امروز جهان استفاده نكنيم، از قافلهي تمدن معماري عقب ماندهايم.
كسب 27 جايزهي عموما نخست، تقدير، لوح، نشان و مدال و تاليف حدود 10 مقاله در زمينههاي مختلف معماري و نيز دهها سخنراني در دانشگاهها و مجامع مهم و معتبر دنيا، اين فارغالتحصيل ممتاز دانشگاه تهران را جزو برترينهاي معماري ايران كرده است
