اطلاعات جالبی در مورد نام محله های تهران
فرحزاد
شهرک غرب
آجودانیه
اقدسیه.
جماران
پل رومی
ادامه مطلب
اطلاعات جالبی در مورد نام محله های تهران
فرحزاد
شهرک غرب
آجودانیه
اقدسیه.
جماران
پل رومی
نیاوران
نیاوران منطقهای مسکونی و تجاری است که به علت نزدیک بودن به کوهستان از موقعیت جغرافیایی و تجاری ممتازی برخورداراست.
این منطقه، از شمال به جمال آباد و سرخهحصار، از غرب به حصارک تجریش و جماران، از جنوب به حصار بوعلی و از شرق به کاشانک منتهی میشود.
نیاوران در قدیم دهی سرسبز با باغهای میوه بسیار بوده و گل کاری در این ده رواج داشته است. رودخانه دارآباد نیز در سمت شرق ده نیاوران جریان دارد .
ناصرالدین شاه پس از خرید زمینهای نیاوران از اهالی و احداث کاخ نیاوران،آنها را مجبور کرد تا از حصار بوعلی کوچ کنند. خانه میرزا آقاخان نوری نیز در کنار کاخ قرار داشت که تخریب شد.
نام قدیم نیاوران گردوی بوده است. عدهای معتقدند که گردوی نام برادر بهرام چوبینه است و این دو برادر اهل ده مهران شمیران و ساکن ری بودند.
عدهای نیز معتقدند که ناصرالدین شاه این ده را از همسرش، فخرالدوله، گرفت و چیذر را به او داد و این معاوضه موجب تغییرنام گردوی به نیاوران شده است؛ به این ترتیب که نیاوران مرکب از "نیا" (حد، عظمت و قدرت) ؛"ور" (صاحب) و "ان" علامت نسبت است و در مجموع یعنی کاخ دارای عظمت.
مساجد نیاوران عبارتند از:
مسجد امامحسن عسکری، با مساحت ۶۰ مترمربع که در ده نیاوران واقع است و تاریخ ساخت آن مشخص نیست. اهالی نیاوران به معجزات این مسجد اعتقاد خاصی دارند و معتقدند که شبهای جمعه به دلیل تابش نوری در شبستان، حاجت بسیاری روا میشود.
مسجد علیبنابیطالب (مسجد کوچه قنات) ،که با ۴۰۰ مترمربع مساحت درسال ۱۳۲۰ ، بنا شده و یک بار در نیز سال ۱۳۶۸بازسازی شدهاست.
برگرفته از سایت کتاب اول
نارمک
محله نارمک که اکنون در منطقه ۸ شهرداری تهران واقع است، محدوده جغرافیایی آن از شمال به بزرگراه رسالت و فرجام از شرق به تهران پارس، از جنوب به خیابان دماوند و از غرب به بلوار مدنی ختم می شود. دیگر محلات همسایه نارمک عبارتند از نظام آباد، وحیدیه، مجیدیه و ...
نارمک که در گذشته دهی از توابع ری به حساب می آمده، با نام (نرمق) یعنی جایی که انارستان است و دهستان (باکک) از دهستانهای خوش آب و هوای ری بودند.
نارمک در سر راه قوچک به لواسان، ناز و رودبار قصران دهکدهای قدیمی به نظر میرسید. در فرهنگ جغرافیایی آمده است: دهکده نارمک از توابع شمیران در ۹ کیلومتری جنوب شرقی امام زاده صالح و ۵ کیلومتری شمال جاده تهران به دماوند واقع شده است. محصولات عمده این دهکده غلات و انار و شغل اهالی آن زراعت و باغبانی بوده است. راه رسیدن به دهکده نارمک فرعی و دارای یک قلعه قدیمی بوده است.
برگرفته از سایت کتاب اول
حدود دهکده نارمک از شمال به اراضی قلعه سردار، از جنوب به تهران نو، از شرق به قاسم آباد و از غرب به باکک و شیان محدود میشود. دهکده نارمک همچنین دارای مسجد و تکیه و حمام و دبستان است.
دکتر حسین کریمیان در جایی نوشته است: نارمک آبادی قدیمی است که به تعریب آن را نرمق میگفتند که در جای جای آن منابع قدیمی به چشم میخورد. سمعانی در کتاب الانساب درباره کلمه نرمقی چنین گفته: این کلمه نسبت است به نرمق و آن دیهی است از دیدهای ری که احمدبن ابراهیم نرمقی رازی از آن مکان است که از سهل بن عبدویه سندی روایت حدیث میکرده است. یاقوت حموی در معجم البلدان آورده است: مردم نرمق را که از دیههای ری است نرمقی گویند و در گذشته مردم قصران از راه آن به دولاب و از دروازه دولاب به ری می آمدند.
این محله هم اکنون، با ۱۲/۴ کیلومتر مربع مساحت، ۳ ناحیه و ۲ محله کوچک داردکه در مجموع حدود ۵۰۰ هزار نفر جمعیت دارد. نارمک از اواخرسال ۱۳۲۰ از جمله مناطق تهران بود که اراضیاش از آن جا که خالصه و در تملک دولت بود، تقسیم و به مردم فروخته شد و ساختمانها و بناها براساس اصول شهرسازی ساخته شد.
از ویژگیهای نارمک به میادین آن می توان اشاره کرد که دارای ۸۳ میدان اصلی و فرعی است. میدان هفت حوض با نام فعلی نبوت، میدان اصلی نارمک است که منطقه از اطراف آن گسترش یافته است. میدان از این جهت به هفت حوض مشهور است که هفت حوض آن به زیبایی به هم متصل هستند.
از دیگر فضاهای منطقه نارمک به باغ فدک، با ۳۶ هزار مترمربع مساحت، پارک جنگلی ابراهیم آباد، با ۹ هزار مترمربع مساحت، پارک جنگلی شهید عسگری، با ۷۴۰۰ مترمربع مساحت و ۲۵ پارک محلی میتوان اشاره کرد.
در این منطقه همچنین ۵ خانه فرهنگ با نامهای میدان ۱۶، با مساحت ۲۶۲ مترمربع مساحت؛ جهان تربیت ۱۷۰۰ مترمربع مساحت؛ فدک با ۱۴۰۰ مترمربع مساحت و معرفت با ۷۲۰ مترمربع مساحت وجود دارد که بسیاری از ساکنان منطقه برای گذران اوقات فراغت خود از امکانات آن استفاده میکنند.
در این منطقه ۵ کتابخانه و شهربازی تابان، با ۸۵۰۰ مترمربع مساحت، فعال است و تنها سینمای موجود با نام شاهد؛ با ۱۰۰۰ مترمربع مساحت، گنجایشی برابر ۹۷۵ نفر را دارد
قیطریه
منطقه قیطریه که در جنوب شرقی تجریش واقع شده است، از شمال به دزاشیب، از جنوب به دروس و قلهک، از غرب به شریعتی و از شرق به چیذر و اختیاریه محدود میشود.
در کاوشهای مربوط به ارتفاعات قیطریه درسال ۱۳۴۷، آثاری متعلق به انسانهایی به دست آمده که ۳۰۰۰ سال پیش از این زندگی می کردند و در میان آنها، ظرفهای سفالین قرمز و خاکستری و زرد از داخل گورهای کهنه کشف شده است. همچنین، کشف یک گورستان قدیمی با ۳۵۰ گور، با مساحت بیش از ۵۰۰۰ مترمربع در این منطقه، سابقه ۳۰۰۰ ساله به آن داده است.
گفته میشود در نیاوران گروه زیادی از اقوام آریایی زندگی میکردند و رسم داشتند که مردگان خود را رو به آفتاب و در نقاط مطمئن و به صورت چمباتمه دفن کنند و چون به زندگی بعد از مرگ معتقد بودند، در پایین و بالای سر جسد ظروف پر از غذا میگذاشتند.
انتخاب این منطقه به عنوان گورستان به دلیل آهکی بودن خاک آن بوده است. قیطریه کنونی (پارک قیطریه و خیابان قیطریه) بر روی این گورستان بنا شده است و ویلاها و خانهها جای آن را گرفتهاند
پارک قیطریه در شمال بزرگراه صدر و انتهای خیابان قیطریه واقع است و از شمال به فرمانیه، از جنوب به میدان پیروز و بزرگراه صدر، از غرب به چیذر و از شرق به قیطریه و شریعتی محدود میشود. پارک قیطریه قبلاً باغ بوده و بافت جنگلی داشته است. در سال ۱۳۵۸ ، شهردار وقت باغ را از صارمالدوله، از نوادههای قاجار، خریداری و تبدیل به پارک کرد. پارک نیز به شکل هندسی نامنظم است. گونههای درختی آن بیشتر نارون، کاج، سرو نقرهای و زبان گنجشک است. به دلیل راههای متعدد و تو در تو، این پارک محل مناسبی برای ورزشهای مختلف فراهم آورده است. فرهنگسرای ملل (امیرکبیر) از سال ۱۳۷۳ ، در این پارک شروع به کار کرده و فعالیتهای آموزشی و هنری مختلف را در خود جای داده و به مرکزی فرهنگی با امکانات کتابخانه و کلاسهای آموزشی برای ساکنان قیطریه تبدیل شده است.در نگارخانه امیرکبیر (ملل) نمایشگاههای داخلی و خارجی برگزار میشود که هدف از آن ارتباط با هنرمندان خارجی و نمایش آثار آنها است
پارک قیطریه در شمال بزرگراه صدر و انتهای خیابان قیطریه واقع است و از شمال به فرمانیه، از جنوب به میدان پیروز و بزرگراه صدر، از غرب به چیذر و از شرق به قیطریه و شریعتی محدود میشود. پارک قیطریه قبلاً باغ بوده و بافت جنگلی داشته است. در سال ۱۳۵۸ ، شهردار وقت باغ را از صارمالدوله، از نوادههای قاجار، خریداری و تبدیل به پارک کرد. پارک نیز به شکل هندسی نامنظم است. گونههای درختی آن بیشتر نارون، کاج، سرو نقرهای و زبان گنجشک است. به دلیل راههای متعدد و تو در تو، این پارک محل مناسبی برای ورزشهای مختلف فراهم آورده است. فرهنگسرای ملل (امیرکبیر) از سال ۱۳۷۳ ، در این پارک شروع به کار کرده و فعالیتهای آموزشی و هنری مختلف را در خود جای داده و به مرکزی فرهنگی با امکانات کتابخانه و کلاسهای آموزشی برای ساکنان قیطریه تبدیل شده است.در نگارخانه امیرکبیر (ملل) نمایشگاههای داخلی و خارجی برگزار میشود که هدف از آن ارتباط با هنرمندان خارجی و نمایش آثار آنها است
فرمانیه
فرمانیه حد فاصل خیابان دکتر لواسانی و بزرگراه آیتالله صدر و خیابانهای پاسداران و کامرانیه است.
در گذشته املاک فرمانیه، همچون دیگر املاک شمال تهران، متعلق به کامران میرزا نایبالسلطنه و بعد از آن محل تشکیل جلسات برخی از اعضای دولت احمدشاه و رضاخان بود.
فرمانیه پس از فوت کامران میرزا، از طرف دخترش به عبدالحسین میرزا فرمانفرما فروخته شد و فرمانفرما نیز آنجا را به پسرش نصرتالدوله فیروز واگذار کرد. پس از به قتل رسیدن نصرتالدوله، فرزندانش زمینها را به اتباع ایتالیایی فروختند. هم اکنون از آن منطقه تنها باغ بزرگ و اقامتگاه تابستانی سفارت ایتالیا، با مساحتی حدود ۶۰۰۰۰ متر مربع، باقیمانده است. در سفارت ایتالیا حدود ۳۳ قنات موجود بود که هم اکنون چند قنات آن باقی مانده است.
تزیینات داخلی باغ عمارت فرمانیه که در اختیار سفارت ایتالیا است، در اوایل دوره قاجار، با کاشیهای طرحدار دوره ناصری ساخته شده است و بنای بیرونی عمارت نیز شامل یک شاهنشین و دو اتاق سه دری در طرفین حوض خانه و دو اتاق پنج دری در دو طرف شاهنشین،که مشرف به باغ است. در مرکز نیز حوض خانهای هشت ضلعی وجود دارد.
فضای سبز فرمانیه نیز، با مساحت ۱۸ هکتار، بسیار وسیع است و محدوده آن را باغهای متعدد شخصی و دولتی احاطه کرده است. وجود درختان کهنسال و باغهای میوه از خصوصیات این ناحیه است که از آب قناتها و آبروهای شمالی جنوبی آبیاری میشوند.
فرمانیه به دلیل وجود مسیلها و آب راهها، دارای چهار پل زیرگذر سواره رو به نامهای پل آبشار (منتهی به کامرانیه)؛ پل دو قوز (حد فاصل اختیاریه جنوبی و شمالی)؛ پل دستواره (از دستواره به سمت پاسداران و بزرگراه صدر) و پل نوبنیاد (تقاطع پاسداران و آیتالله صدر) است
برگرفته از سایت کتاب اول
قلهک
منطقه قلهک به طور خاص به کوچه سجاد معروف است که پیش از این کوچه ده نام داشته است. قلهک از شرق به خیابان شریعتی و از غرب به خیابان جلالی و دولت منتهی میشود.
آب این منطقه که یکی از آبادیهای توابع شمیران است از هفت رشته قنات تأمین میشد که مهمترین آنها دو قنات موجود در باغ سفارت انگلستان و دیگری قنات جاری در باغ قوام السلطنه بوده است.
آب قنات جاری در سفارت که بسیار پر حجم و همچنان جاری است، درختان چنار کهن سال منطقه را سیراب می کند.
قلهک از نظر تاریخی نیز اهمیت بسیاری دارد. درسال ۱۲۵۱ ه. ق، که سرجان کمپبل وزیر مختاری بریتانیا در ایران بود ، محمد شاه تمامی اختیارات منطقه قلهک را به دولت انگلستان، که سفارت ییلاقی خود را در قلهک بنا کرده بود، واگذار کرد، اما اتباع انگلیسی از حقوق خود تجاوز کردند و هر گونه دخل و تصرفی را به عنوان منطقه مسکونی در آن جا به عمل آوردند. اما چندی بعد، با لغو حق کاپیتولاسیون، تمام امتیازات آنها از بین رفت و فقط باغ سفارت در اختیارشان باقی ماند.
قلهک محل مجادلات سیاسی و تحصن آزادی خواهان ،خصوصا در زمان مشروطیت، نیز بوده است. پس از به توپ بستن مجلس از سوی لیاخوف، از آن جا که دولت بریتانیا مخالف سیاستهای روسیه در ایران بود، به آزادی خواهانی که از مجلس جان سالم به دربرده بودند، مثل دهخدا، تقی زاده و معاضدالملک، پناه داد. به دستور لیاخوف، فرماندار نظامی تهران، سفارت محاصره شد، اما سرانجام با مخالفت سفارت بریتانیا با محاصره آزادی خواهان، همه پناهندگان از ایران خارجشدند.
کلمه قلهک از دو کلمه "قله" و "ک" تشکیل شده است که قله معرب کلمه کله، مخفف کلات به معنای قلعه است. عقیده اهالی بر این است که به دلیل اهمیت آبادی قلهک که سه راه گذرگاههای لشگرک، ونک و شمیران بوده است، به آن( قله- هک) گفته شده است
مسجد اعظم قلهک در سال ۱۳۸۴ ه.ق (۱۳۴۲ ه.ش)، به دست حاج شیخ عباس مشکوری ساخته شد وی بانی
تمام مساجد قلهک و امامجماعت آنها نیز بوده است.
این مسجد چهار بار بازسازی شده و ۲۰۰۰ متر مربع زیربنا دارد که ۷۰۰ متر مربع آن مسجد، ۴۰۰ متر مربع حیاط و ۹۰۰ متر مربع هم حسینیه است.
برگرفته از سایت کتاب اول
پل رومی
پل رومی از شمال به تجریش، از جنوب به بزرگراه صدر و الهیه، از غرب به قیطریه و از شرق به الهیه و فرشته منتهی میشود.
در قرن نوزدهم میلادی، یکی از سفیران دولت عثمانی در این منطقه باغ و عمارتی ساخت که بعدها به دولت ترکیه تعلق گرفت و بعد از آن، بسیاری از زمینهایمنطقه را اتباع ترکیه و روسیه خریداری کردند. در حقیقت پل رومی همان پل کوچکی است که دو سفارت روسیه و ترکیه را به هم متصل میکرد.
وجه تسمیه منطقه به دلیل پیشینه تاریخی دولت عثمانی است که جانشین امپراتوری روم شرقی شد در واقع این پل باغ سفارت ترکیه را به خیابان متصلمیکرده است. عدهای هم معتقدند که نام پل از مولانا جلالالدین رومی گرفتهشده است.
برگرفته از سایت کتاب اول
پل چوبی
پل چوبی محلهای واقع در تقاطع خیابان بهارستان و انقلاب است که در آن مشاغل چوب فروشی فعال است.
قبل از این که شهر تهران به شکل امروزی خود درآید، دور شهر دروازه هایی بنا شده بود تا دفاع از شهر ممکن باشد. یکی از این دروازهها، دروازه شمیران بود با خندقهایی پر از آب در اطرافش که برای عبور از آن، از پلی چوبی استفاده میشد. امروزه از این دروازه و آن خندق پر از آب اثری نیست، اما این محل همچنان به نام پل چوبی معروف است و پل هوایی بنا شده در خیابان بهارستان پل چوبی خوانده میشود. شاید وجود این پل و چوب فروشیهای منطقه به حفظ نام پل چوبی کمک کرده باشد. مغازههای چوب فروشی در این منطقه همچنان شکل سنتی فعالیت خود را حفظ کردهاند. قاب سازی، تابلو سازی و کابینتسازی از جمله فعالیتهای مربوط به شکل اصلی چوب فروشی است که در این راسته دیده میشود.
برگرفته از سایت کتاب اول
الهیه
اراضی الهیه، با نام خورآذین یا فلازیر، در گذشتهای نه چندان دور متعلق به غرةالدوله، همسرامینالدوله، بودهاست. سپس میرزا جعفر حکیم الهی اراضی را خریداری کرد. درسال ۱۳۰۸ه. ق، امینالدوله با سرمایه شرکتی روسی، کارخانه کبریتسازی را در این منطقه تأسیس کرد که پس از چند سال به علت ورشکستگی تعطیل شد.
در منطقه الهیه سه باغ موجود است:
باغ شرکت نفت که در قدیم مرکز پذیرایی و مهمانیهای سران مملکتی بود.
باغ سفارت آلمان.
باغ سفارت روسیه.
بنا به روایات تاریخی در یکی از همین باغها امینالدوله، پدر مخبرالسلطنه هدایت را مسموم میکند.
تپه الهیه یا زرگنده، که قسمتی از آن در گذشته امانیه نامیده میشد، از جنوب الهیه آغاز و پس از خیابان ولیعصر به جنوب محمودیه منتهی میشود.
برگرفته از سایت کتاب اول
اقدسیه
اقدسیه واقع در شش کیلومتری شرق تجریش، از شمال به دارآباد، از غرب به کاشانک و از جنوب به ده اَراج و نوبنیاد منتهی میشود. جایی که اکنون به اقدسیه معروف است تا قبل ازسال ۱۲۹۰ه. ق، حصار ملا نام داشت. درسال ۱۲۹۲ه. ق، ناصرالدین شاه زمینهای آنجا را به باغ تبدیل کرد و برای یکی از همسران خود، به نام امینه اقدس (اقدسالدوله)، کاخی ساخت و این منطقه به همین سبب اقدسیه نام گرفت. زمینهای این منطقه، به دلیل مرغوبیت و موقعیت جغرافیایی مناسب، بسیار مورد توجه رجال بود و گفته میشود که ظهیرالدوله، داماد ناصرالدین شاه، زمینها را به او هدیه کرده است.
سپس زمینهای منطقه به دست محمد حسن میرزای قاجار، فرزند محمدعلی شاه، افتاد. اما رضاخان زمینها را پس گرفت و به اردوی تابستانی دانشکده افسری تبدیل کرد. از آن زمان به بعد این منطقه در تصرف ارتش است.
عمارت کلاه فرنگی، واقع در وسط باغ اقدسیه نیز محل زندگی فرمانده دانشکده افسری بود که اکنون نیز در بخش جنوبی آن دانشکده علوم پزشکی بقیةالله قرار دارد.
در حال حاضر دانشکده نیروی زمینی ارتش و مجتمع صنعتی شهید شاه آبادی، وابسته به صنایع دفاع، در این منطقه قرار دارد.
مسجد امام جعفرصادق(ع) بعد از تقاطع شهید سباری (آجودانیه)؛ با مساحتی حدود ۱۵۰۰ مترمربع، از جمله مکانهای قدیمی اقدسیه است که درسال ۱۳۷۸ بازسازی شده است. این مسجد دارای کتابخانه و بسیج است و کلاسهای آموزشی در آن برپا میشود.
پارک شبنم نیز با ۷۰۰ مترمربع مساحت، در سال۱۳۷۲ تأسیس شد و دارای وسایل بازی است.
برگرفته از سایت کتاب اول
اختیاریه
اختیاریه از شمال، از طریق بزرگراه آیتالله صدر به دارآباد، نیاوران، حصاربوعلی، جماران و جمال آباد، از شرق به پاسداران، از جنوب شرقی به شمس آباد، لویزان، ده نارمک، ازگل و سوهانک و از جنوب به شهید کلاهدوز (دولت)؛ دروس و احتشامیه منتهی میشود.
این منطقه در گذشته ملک شش دانگی میرزا محمودخان قائممقام بود که یک دانگ و نیم آن راوی وقف کرد و بقیه زمین را درسال ۱۳۳۵ه. ق، عبدالحسین خان غفاری، ملقب به صاحب اختیار وزیر دربار زمان قاجار، خرید. این منطقه در گذشته حسین آباد نامیده میشد و اهالی آن کشاورزان و باغدارانی بودند که بعدها با تأسیس اداره مهمات سازی به استخدام این اداره در آمدند و منطقه از وضعیت کشاورزی خارج شد
آجودانیه
آجودانیه در شرق نیاوران و صاحبقرانیه و جنوب شرقی کاشانک واقع است. این منطقه از پورابتهاج (موزه دارآباد) شروع میشود و تا اقدسیه ادامه دارد. آجودانیه متعلق به آقا رضاخان اقبالالسلطنه، وزیر قورخانه ناصرالدین شاه، بوده است. او ابتدا آجودان مخصوص شاه بود و سپس به لقب عکاس باشی مفتخر شد و به علاوه حسابدار ناصرالدین شاه نیز بود.
آقا رضاخان زمینهای آجودانیه را از مالکان خرید و از آن پس این منطقه به چاله باغ معروف شد. صاحب اصلی زمینها حاج حیدرعلی نیاورانی بود. قناتی نیز در زمینهای منطقه جاری بود که هم اکنون، حجم آن بسیار کمشده و در جوی خیابان روان است. بعدها این زمینها به دست میرآخور (پسر عضدالملک نایبالسلطنه) افتاد. او نیز درختان باغ را قطع کرد و زمین آن را به ارباب جمشید و لشکر فیروز فروخت، و نهایتاً فردی به نام چیتساز مالک آن شد. اکنون این منطقه مسکونی است و علاوه بر پارک شطرنج باشگاه ورزشی بانک ملی نیز ،با مساحتی حدود ۳۰۰۰۰ مترمربع، در این منطقه واقع است. در تقاطع آجودانیه و اقدسیه، پژوهشکده علوم انسانی نیروی انتظامی قرار دارد.
از دیگر ویژگیهای منطقه، وجود گورستان کاشانک با وسعت ۱۰۰۰ مترمربع است که در خیابان آجودانیه، خیابان چهاردهم شرقی انتهای بنبست آناهیتا، واقع و فاقد هرگونه بنا و ساختمان است و هم اکنون فقط تعدادی شهید در آن دفن هستند و اجازه دفن در آن جا داده نمیشود