واكس

واكْس به صورت عمومي به ماده‌اي گفته مي‌شود كه بر روي جسمي ماليده شود به طور مثال واكس كفش ماده‌اي است كه روي كفش براي ايجاد لايه‌اي شفاف و محافظت از نخ‌هاي آن ماليده مي‌شود.

انواع مختلفي از واكس براي مصارف مختلف وجود دارد:

واكس چرم براي براق كردن سطوح چرمي، واكس بدنه خودرو براي براق كردن بدنه خودرو، واكس مو براي حالت دادن و براق كردن موي سر و غيره...

معمولاً واكس ماده‌اي كرم مانند است كه براي براق كردن سطح مواد مختلف استفاده مي‌شود. امروزه جهت ايجاد رفاه دستگاه‌هايي جهت واكس كفش ايجاد شده‌است كه به آن دستگاه براق كننده كفش مي‌گويند كه به وسيله يك يا دو برس كه به صورت افق قرار دارند رويه و كناره‌هاي كفش را تميز مي‌نمايد.

براي تهيه واكس كفش ابتدا بايد حلال مناسب انتخاب شود. سابقاً از حلال نيتروبنزن براي اين منظور استفاده مي شد اما به علت تأثير نامطلوبي كه بر روي چرم به جا مي گذارد استعمال آن بعدها متروك گرديد. امروزه از روغن تربانتين به عنوان حلال استفاده مي شود، اما در بعضي موارد به علت گراني اين روغن به جاي آن پارافين مايع يا نفت به كار مي برند كه البته از مرغوبيت واكس خواهد كاست. در انتخاب ماده حلال بايد شرايط زير رعايت شود:

1- درجه جوش آن بايد نزديك به درجه جوش تربانتين باشد.

2- قابليت تبخير آن چنانچه زياد باشد با چند بار باز و بسته شدن سرپوش قوطي واكس، محتواي آن خشك و غير قابل استفاده مي شود و چنانچه قابليت تبخير آن كم باشد به هنگام واكس زدن موجب تأخير عمل شده و از براق شدن چرم جلوگيري مي كند. بنابراين قابليت تبخير اين ماده بايد متناسب با زمان لازم باشد به طوري كه عيبهاي فوق ظاهر نشود.

3- قابليت حل آن براي ساير مواد لازم در ساخت واكس و حفظ اين مواد در درجات حرارت مختلف
4- علاوه بر مواد فوق بايد روغن مناسبي در واكسها به كار رود كه جايگزين چربي طبيعي چرم باشد و در حفظ آن عمل نمايد. براي اين منظور معمولاً از استآرين، اولئين، لانولين و پاره اي روغنهاي نباتي به مقدار مناسب استفاده مي كنند.