هنر و مهارتهای زندگی

از جمله مقدمات شروع زندگی مشترک هر زوج جوان، تهیه ی لوازم و اسباب خانه است . این لوازم که شامل کلیه ی اثاث مورد نیاز منزل، وسایل اساسی منزل و جزییات اسباب رفاهی می باشد، غالبا به تناسب عرف خاص هر منطقه، از حداقل ضروریات تا حد بسیار تجملی متغیر است و البته هزینه و مسؤولیت تهیه ی این لوازم به تبع آداب و رسوم هر منطقه به عهده ی داماد و یا عروس می باشد .

در عرف غالب جامعه ی ایرانی این مسؤولیت به عهده ی دختر - و به عبارت بهتر - پدر دختر می باشد و هزینه ی آن، که می تواند بسیار قابل ملاحظه و اغلب برای خانواده ها سنگین باشد، عموما بر دوش خانواده ی عروس، سنگینی می کند . جهیزیه در ذهن اکثر خانواده های ایرانی، مالی است که دختر «باید» تحت هر شرایطی و به هر قیمتی که باشد، آن را تهیه نماید و حتی در موارد استثنایی در صورتی که به دلیل عدم تمکن مالی خانواده ی دختر، داماد این بار مالی را بپذیرد، این مساله به دلیل وجود همین ذهنیت غالب، به توافق طرفین، اغلب پنهان باقی می ماند که مبادا به آبرو و حیثیت اجتماعی خانواده ی عروس لطمه وارد سازد! و این در حالی است که اصل جهیزیه، بر خلاف عقیده و ذهنیت عموم، حقی است برای زن که مرد باید عهده دار تهیه ی آن گردد و اساسا جهیزیه نوعی «دین » است بر ذمه ی مرد، که در وظیفه اش در قبال تهیه ی تدارکات زندگی مشترک می گنجد .

با این مقدمه در این مقاله سعی می شود، مستندات قانونی و روایی در این باب ارایه شده و آثار و پیامدهای هر دو دیدگاه (جهیزیه به عهده ی داماد و جهیزیه به عهده ی عروس) بررسی گردد . هم چنین جایگاه هر دو دیدگاه در معادلات اجتماعی، در کنار سایر پارامترها از قبیل اشتغال زنان، مهریه ی زن، ساختار طبیعی و تکوینی و روحیات زن و . . . تبیین می شود و در ضمن، گزارشی اجمالی در عمل کرد سایر اقوام و ملل و بعضی کشورهای اسلامی در قبال جهیزیه آورده می شود . در پایان نیز الگویی با عنایت به سنت و سیره ی ائمه ی اطهار علیهم السلام پیشنهاد می گردد .